Egzotik Doğu’nun Hikâyesi Kime Ait? Türk ve Mısır Sinemasında
Ötekiliğin Oryantalist İnşasına Karşılaştırmalı Bir Bakış
Emre Ertürk
Kastamonu Üniversitesi Rektörlüğü, Kastamonu, Türkiye,
emreerturk@kastamonu.edu.tr
Makalenin Türü: Derleme
Sorumlu Yazar: Emre Ertürk
Geliş Tarihi: 11.12.2025
Kabul Tarihi: 21.01.2026
Yayın Tarihi: 28.01.2026
Çıkar Çatışması: Yok.
Hakemlik Modeli: Çift kör hakemlik.
Etik Kurul Raporu: Gerekli değildir.
Benzerlik Oranı: %2
Type of Article: Review
Corresponding Author: Emre Ertürk
Received: 11.12.2025
Accepted: 21.01.2026
Published: 28.01.2026
Conflict of Interest: None.
Peer Review: Double-blind review
Ethics Committee Report: Not required.
Similarity Rate: 2%
DOI: Henüz atanmadı. / Not yet assigned.
STA Dergi | Sanat ve Tasarım Araştırmaları Dergisi
Cilt 1, Sayı 1 (2026)
STA Journal | Journal of Art and Design Research
Volume 1, Issue 1 (2026)
Ertürk, E. (2026). Egzotik Doğu’nun hikâyesi kime ait? Türk ve Mısır sinemasında ötekiliğin oryantalist inşasına karşılaştırmalı bir bakış. STA Dergi, 1(1), 50–61.
STADergi’de yayımlanan makaleler, Creative Commons Attribution–NonCommercial 4.0 (CC BY-NC 4.0) lisansı kapsamında açık erişim olarak sunulmaktadır.
Bu çalışma, Türk ve Mısır sinemalarında oryantalist söylemlerin tarihsel, siyasal ve sosyo-kültürel bağlamlar içerisinde nasıl üretildiğini ve dönüştürüldüğünü karşılaştırmalı bir perspektifle incelemektedir. Oryantalizm, araştırma kapsamında ulusal sinemalar içerisinde içselleştirilen, yeniden yorumlanan ve çoğu zaman ideolojik işlevler üstlenen bir söylem alanı olarak ele alınmaktadır. Bu doğrultuda çalışma, sinemasal anlatılarda “öteki” nin nasıl kurulduğunu ve bu kurulumun ulusal kimlik, modernleşme ve kültürel aidiyet tartışmalarıyla nasıl eklemlendiğini ortaya koymayı amaçlamaktadır. Araştırmanın örneklemini Türk sinemasından Vurun Kahpeye, Gurbet Kuşları ve Beyaz Melek; Mısır sinemasından ise Siraa fil-Wadi, Al-Massir ve The Promise filmleri oluşturmaktadır. Bu filmler, her iki ulusal sinemada da modernleşme, geleneksel değerler, sömürgecilik geçmişi ve Batı ile kurulan ilişkilerin belirgin biçimde temsil edildiği anlatılar olmaları bakımından seçilmiştir. Nitel film çözümlemesine dayanan çalışmada anlatı yapıları, karakter temsilleri, mekânsal kurgular, modernleşme söylemleri ve Doğu-Batı karşıtlığı söylem analizi yöntemiyle değerlendirilmiştir. Elde edilen bulgular, Türk sinemasında modernleşme sürecine eşlik eden gelenek ilerleme geriliminin yani modernleşmenin tek yönlü ve homojen bir ilerleme anlatısından ziyade toplumsal değerler, kültürel pratikler ve kimlik temsilleri üzerinden sürekli müzakere edilen çatışmalı bir süreç olarak sinemada yeniden üretilmesi; Batı’yı hem idealize edilen hem de kültürel bir tehdit olarak konumlandıran bir oto-oryantalizm eğilimi ürettiğini göstermektedir. Mısır sinemasında ise sömürgecilik hareketlerinin tarihsel bellekteki etkisi ve milliyetçi ideolojik söylemler, Batı’nın daha açık biçimde karşıt ve hegemonik bir “öteki” olarak temsil edilmesine yol açmaktadır. Bu bağlamda çalışma, oryantalizmin ulusal sinemalarda tekil, sabit ve homojen bir temsil biçimi olarak değerlendirilemeyeceğini ortaya koyarak, sinemasal temsillerin bağlamsal ve tarihsel niteliğine dikkat çekmektedir.
Anahtar Kelimeler: Oryantalizm, Türk Sineması, Mısır Sineması, Ulusal Kimlik, Doğu.
JEL Kodları: Z11, Z12, L82.
This study examines how orientalist discourses are produced and transformed in Turkish and Egyptian cinemas within their historical, political, and socio-cultural contexts through a comparative perspective. Rather than conceptualizing orientalism solely as a Western-centered mode of representation, the study approaches it as a multilayered discourse that is internalized, negotiated, and rearticulated within national cinemas. In this framework, the research aims to reveal how the cinematic construction of the “Other” operates through specific ideological and cultural codes and how these constructions intersect with processes of national identity formation, modernization, and cultural belonging. The sample of the study consists of Vurun Kahpeye, Gurbet Kuşları, and Beyaz Melek from Turkish cinema, and Siraa fil-Wadi, Al-Massir, and The Promise from Egyptian cinema. These films were selected due to their explicit engagement with themes of modernization, tradition, colonial experience, and East-West relations in both national contexts. Based on qualitative film analysis, the study examines narrative structures, character representations, spatial configurations, modernization discourses, and East-West dichotomies through discourse analysis. The findings indicate that Turkish cinema tends to produce an internalized form of auto-orientalism shaped by the tension between modernization and tradition, positioning the West simultaneously as an aspirational model and a source of cultural anxiety. In contrast, Egyptian cinema, strongly influenced by its colonial past and nationalist ideological frameworks, constructs the West more explicitly as an oppositional and hegemonic “Other.” In this respect, the study demonstrates that orientalism cannot be reduced to a singular, fixed, or homogeneous representational form within national cinemas. By emphasizing the contextual and historical specificity of orientalist discourses, the study contributes to a more nuanced understanding of cinematic representation in postcolonial and non-Western film cultures.
Keywords: Orientalism, Turkish Cinema, Egyptian Cinema, National Identity, The East.
JEL Codes: Z11, Z12, L82.
Abu-Lughod, L. (2005). Dramas of nationhood: the politics of television in Egypt. Chicago: University of Chicago Press.
Armbrust, W. (1996). Mass culture and modernism in Egypt. Cambridge: Cambridge University Press.
Armes, R. (2011). Sinema ve gerçeklik. Doruk Yayınları
Arslan, E. (2010). Sinemada dağıtım: Tanıtım ve promosyon çalışmaları çerçevesinde dağıtım sürecinin türk sineması örneğinde incelenmesi. Yayınlanmamış Doktora Tezi. İzmir: Ege Üniversitesi SBE.
Benjamin, W. (2008). Teknik olarak yeniden üretilebilirlik çağında sanat yapıtı. İstanbul: Payel.
Daldal, A. (2013). Türk sinemasında modernleşme ve kimlik: 1960 sonrası anlatılar. İstanbul: İletişim Yayınları.
Fries, J, G. (2005). The evaluation of hollywood portrayals of soviet and middle easterners 1980-2000. U.S: College of Art and Science of Ohio University.
Karakaya, H. (2015). Türk sinemasında modernleşme algısı, akımlar ve din adamı tiplemesi. Munzur Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi (MÜSBİD), 4(6), 6-15.
Kellner, D. (1996). Media culture: cultural studies, ıdentity and politics between the modern and the postmodern. Routledge.
Kellner, Douglas. (1996). Media culture. Routledge.
Kırel, S. ve Aktaş, Seda (2016). Seyirci ve film üretim ilişkisinde yeni yaklaşımlar: Kitlesel fonlama uygulamaları ve türkiye’deki deneyimler. Sinecine, 7 (1), 103-137.
Kracauer, S. (2014). Film kuramı: Fiziksel gerçekliğin kurtuluşu. Metis.
Metz, C. (1982). The imaginary signifier: Psychoanalysis and the cinema. Indiana University Press.
Onaran, A. Ş. (1999). Türk sineması tarihi. Kitle Yayınları.
Oylum, R. ve K. Sivasoğlu (2011). Ortadoğu sineması. Başka Yerler Yayınları.
Önal, H., & Baykal, K. C. (2014, January 1). Oksidentalizm ve sinema. Sabah Ülkesi. https://www.sabahulkesi.com/2014/01/01/oksidentalizm-ve-sinema/
Özön, N. (1962) Türk sinema tarihi. Artist Reklam Ortaklığı.
Özön, N. (1968) Türk sineması kronolojisi 1895-1966. Bilgi Yayınevi.
Özön, N. (1995). Türk sineması kronolojisi 1895–1995. Bilgi Yayınevi.
Öztürk, M. (2015). Modern zamanın akışında sinema sanatı. 1. Baskı, Doğu Kitabevi.
Said, E. W. (1978). Orientalism. New York: Pantheon Books.
Scognamillo, G. (1998). Türk sinema tarihi. Kabalcı
Scognamillo, G. (2000). Türk sinema tarihi. Kabalcı Yayınları.
Shafik, V. (2001). Arab cinema: History and cultural ıdentity. Cairo: American University in Cairo Press.
Shafik, V. (2007). Popular Egyptian cinema: Gender, class, and nation. Cairo: American University in Cairo Press.
Suner, A. (2015) Hayalet ev. Metis Yayınları.
STA Journal | Sanat ve Tasarım Araştırmaları Dergisi
STA Journal | Journal of Art and Design Research
STA Dergi | Sanat ve Tasarım Araştırmaları Dergisi, sanat ve tasarım alanlarında özgün akademik çalışmaları yayımlayan açık erişimli bir akademik dergidir.
STA Journal | Journal of Art and Design Research is an open-access academic journal publishing original scholarly works in art and design.
© 2026 STA Journal | Sanat ve Tasarım Araştırmaları Dergisi / STA Journal | Journal of Art and Design Research
Created by www.grafikuzmani.com
