Özet
Bu çalışmanın amacı, kültürel ve mimari ögelerin dijital illüstrasyonlardaki mekân kurgusuna yaptığı etki ve katkıların kadın sanatçı Mari Zand’ın illüstrasyonları üzerinden irdelenmesidir. Mari Zand (MadMaraca), İstanbul’da yaşayan İran asıllı bir illüstratördür. Zand’ın 3 boyutlu ve voksel stiliyle ürettiği dijital illüstrasyonlarda mekânsal kurgular, kültürel, mimari ve doğal unsurlarla birlikte kurgulanır. İllüstratörün 3 boyutlu voksel dioramalarında antik kentler, avlulu evler, kompleks yapılar, pazarlar ve dini yapılar, seçildikleri kültürün ve coğrafyanın pek çok detayını barındırır. Halılar, minareler, çini kaplamalar, konik kubbeler, cumbalar ve işlemeli kapılar, Zand’ın illüstrasyonlarındaki Pers ve Türk kültürlerinin izlerini mekânsal kurguya nesneler ve mimari detaylar ile taşır. Mari Zand’ın illüstrasyonları, coğrafi ve kültürel göstergelerin mekân odaklı illüstrasyonları şekillendirme noktasındaki öneminin anlaşılabilmesi açısından değerli örneklerdir. Tekli durum deseninde gerçekleştirilmiş olan bu çalışmada, Mari Zand’a ait 6 adet illüstrasyon, ölçüt örnekleme yöntemine göre seçilerek incelenmiştir. İllüstrasyonlarda yer alan kültürel ve mimari ögeler inceleme esnasında açıklanmış, son olarak incelenen 6 illüstrasyonda yer alan kültürel ve mimari ögeler bir tablo halinde kategorilendirilerek sunulmuştur. Yapılan araştırmada, mekânsal kurguya odaklanan dijital illüstrasyonlarda mimari ve kültürel ögelerin illüstrasyonların anlamını ve kurgusunu önemli ölçüde etkilediği görülmüştür. Aslen İranlı olan ve İstanbul’da yaşayan Mari Zand’ın illüstrasyonlarında özellikle Pers ve Türk kültürü ile mimarisine yönelik pek çok unsurun yer aldığı da gözlemlenmiştir. Çalışmanın, mekân merkezli dijital illüstrasyonlarda mimari ve kültürün anlamsal bütünlük bağlamındaki katkılarının görünürlüğüne ve öneminin anlaşılmasına katkıda bulunması beklenmektedir.
Anahtar Kelimeler: Dijital illüstrasyon, Mimari illüstrasyon, Voksel sanat, Mari Zand, Diorama
Abstract
This study aims to examine the effects and contributions of cultural and architectural elements to spatial construction in digital illustrations through the works of the female artist Mari Zand. Mari Zand (MadMaraca) is an Iranian-born illustrator based in Istanbul. Her digital illustrations, produced in a three-dimensional voxel style, present spatial constructions shaped through the integration of cultural, architectural, and natural elements. In her voxel dioramas, architectural forms such as ancient cities, courtyard houses, complex structures, marketplaces, and religious buildings reflect distinctive characteristics of specific cultures and geographies. Elements including carpets, minarets, tile coverings, conical domes, bay windows, and ornamented doors convey visual references to inspirational cultures, particularly those of Iran and Turkey, and play a significant role in establishing the spatial narrative of the illustrations. Zand’s works offer valuable examples for understanding how geographical and cultural indicators contribute to the formation of space-oriented digital illustrations. The study adopts a qualitative single-case study design. 6 digital illustrations by Mari Zand were selected using criterion sampling and analyzed through visual and descriptive qualitative analysis. Cultural and architectural elements identified in the illustrations were examined and subsequently categorized and presented in tabular form. The findings reveal that architectural and cultural elements significantly influence both the meaning and spatial organization of digital illustrations. The study is expected to contribute to a clearer understanding of the role of culture and architecture in achieving semantic coherence within space-centered digital illustration practices.
Keywords: Digital illustration, Architectural illustration, Voxel art, Mari Zand, Diorama
Araştırma ve Yayın Beyanları
- Etik Kurul / Etik Beyanı
- Gerekli değildir.
- Yazar Katkı Beyanı
- Yazar katkı beyanı yayımlanan PDF'de belirtilmemiştir.
- Çıkar Çatışması
- Yok.
- Finansman / Destek
- Finansman / destek bilgisi yayımlanan PDF'de belirtilmemiştir.
- Veri Kullanılabilirliği
- Veri kullanılabilirliği bilgisi yayımlanan PDF'de belirtilmemiştir.
- Yapay Zekâ Kullanım Beyanı
- Yapay zekâ kullanım beyanı yayımlanan PDF'de belirtilmemiştir.
Kaynakça
Barlas, M. (2025). Küçük ölçekli mekanlar ve diorama pratiğinde distopyan anlatılar. JSHSR, 12(121), 1439-1452. https://doi.org/10.5281/zenodo.16730205.
Bozhüyük, B. (2021). Karton maket yapımcılığı ve karton maket üretiminde grafik tasarımın rolü. Art-e Sanat Dergisi, 14(27), 161-182. https://doi.org/10.21602/ sduarte.865334.
Çınar, H. S., Erdoğan, R. (2019). Geleneksel bahçe ve mimari üslubun ortaya çıkışında doğal faktörlerin rolü: İran örneği. Bartın Orman Fakultesi Dergisi, 21(3): 685-699. https://doi.org/10.24011/barofd.583185. Doraj, P., Özyılmaz, H., Hosseın Eskandanı, O., & Haghjou, A. (2022). İran’nın soğuk ve sıcak iklim bölgelerinde geleneksel evlerin tipoloji değerlendirmesi (tebriz ve Yezd örneği). The Turkish Online Journal of Design Art and Communication, 12(2), 401-419.
Göğebakan, Y. (2015). Karakteristik bir değer olan geleneksel Türk evi’nin oluşumunu belirleyen unsurlar ve bu evlerin genel özellikleri. İnönü Üniversitesi Kültür ve Sanat Dergisi, 1(1), 41-55.
Göktaş, P. (2018). Kırmızı başlıklı kız illüstrasyonlarının kültürel aktarımdaki yeri. Ulakbilge Sosyal Bilimler Dergisi, 25, 801-819. Gönüllü, A.B. (2017, 03-07 Mayıs). İllüstrasyon (resimleme) sanatını tanımlamak. I.Uluslararası Felsefe, Eğitim, Sanat ve Bilim Tarihi Sempozyumu’nda sunulan bildiri, 909-919, Muğla.
Gül, M. İ., Boyraz, B. (2025). Bir diorama anlatısı: Thorne minyatür odalarında toplumsal bellek ve kültürel temsil. Kesit Akademi Dergisi, 11(45), 220-240. Huang, Y-C., Chan, J., Chien, H-J, Liu, Y-L. (2026, April). Voxify3D: From mesh to voxel art with palette discretization and semantic guidance. ICLR 2026 Conference Withdrawn Submission, Rio de Janerio, Brazil.
İnan, E., Uslu, Y. (2025). Bilginin görsel hale getirilmesinde illüstrasyon ve baskı resmin rolü. Sanat ve Tasarım Dergisi, 15(2), 1148-1169. https://doi.org/10.20488/ sanattasarim.1827981
Kaba, F. (2014). Çizgi filmlerde grafik ifade ve konu açısından kültürel etkiler: Türk çizgi film örnekleri. Selçuk İletişim, 8(3), 163-181. https://doi.org/10.18094/ si.59062
Karabey Tekin, A. (2023). Küçük detaylarla tarihi hafızalaştıran Hisart canlı tarih ve diorama müzesi. Premium E-Journal of Social Sciences, 7(26), 6-15. http:// dx.doi.org/10.37242/pejoss.4294.
Keser, N. (2018). Sanat metodolojileri. Ütopya.
Koçak, A., & Arun, Ö. (2013). İçerik analizi çalışmalarında örneklem sorunu. Selçuk İletişim, 4(3), 21- 28.
Kürşad, D. (2020). Mimarlık ve grafik tasarım disiplinlerinin ortak ifade araçları. İdil Sanat ve Dil Dergisi, 74, 1583-1597. https://doi.org/10.7816/idil-09-74-07. Merriam-Webster (2026, 6 Şubat). Diorama. 6 Şubat 2026 tarihinde https://www.merriam-webster.com/ dictionary/diorama adresinden edinilmiştir.
Oduncu, S. (2020). İllüstrasyon ve fotoğraf kullanımının şehirlerin tanıtım ürünleri üzerinden karşılaştırılması (Eskişehir örneği). Ulakbilge Sosyal Bilimler Dergisi, 46,
Özdemir, M. & Tuti, G. (2023). Nitel araştırma desenleri: Metodolojik bir temellendirme. Çankırı Karatekin Üniversitesi Karatekin Edebiyat Fakültesi Dergisi, 11(2), 217- 235.
Polat, B., Kavuran, T. (2023). Dijital illüstrasyon tekniği ile efsanelerin görselleştirilmesi: Elazığ Çaydaçıra efsanesi uygulaması. Baçini Sanat Dergisi, 1(1), 53-83.
Rouyandozagh, Y. D. (2020). Modernizm ve İran konutlarının dönüşümü (1870-1979). İran Çalışmaları Dergisi, 4(2), 283-314. https://doi.org/10.33201/ iranian.821203
Sabbagh Helali, S., Erarslan, A. (2019). Geleneksel İran avlulu evinde sürdürülebilir mimarlık açısından avlunun rolü. Proceedings of the International Conference of Contemporary Affairs in Architecture and Urbanism- ICCAUA, 2(1), 457–475.
Şahin, D., & Özkeş, Ş. N. (2022). Analysis of Diego Velazquez’s “Rokeby Venus” according to the method of ichonographic and iconological art critisizm. Art and Interpretation, 40(1), 42-48.
Şengel, Ş., Kınam, B. (2020). Kültürel değerlerin ambalaj tasarımına yansıması: Portekiz örneği. Sanat ve Tasarım Dergisi (26), 603-624.
Ünlüer, A. A. (2017). Bir sanat dalı olarak piksel sanatının kimlik ve temsil sorunları. Inonu University Journal of Arts and Design, 7(15), 211-223.
Wigan, M. (2012). Görsel illüstrasyon sözlüğü (Çeviri: Mehmet Emir Uslu). Literatür.
Yazar, T., & İnanlı, A. (2024). Kavramsal İllüstrasyonda İkonografik Öncü Açılımlar. Art-e Sanat Dergisi, 17(33), 17-40.
Yıldırım, M. (2022). Kültürel mirasın aktarımında illüstrasyon sanatının önemi ve minyatür sanatıyla karşılaştırılması. Yüksek lisans tezi, Marmara Üniversitesi.
Zağra, H. Ç., Günaydın, D. H., Özden, S. (2022). Arşiv belgelerindeki mimari çizimlerin dijitalleştirilmesi: Çatalca savunma yapıları örneği. KAPU Trakya Mimarlık ve Tasarım Dergisi, 2(2), 85-104.